Türkiye’de Yangın Güvenliği Denetim Sistemi ve Yangın Güvenliği Uzmanlığı

Giriş

Türkiye’de yangın güvenliği konusu; proje, imalat, denetim ve işletme aşamalarının tamamını kapsayan çok boyutlu bir güvenlik alanıdır. Son yıllarda projelendirme ve teknik standartlar açısından önemli ilerlemeler kaydedilmiş olsa da, denetim ve sürdürülebilir işletme aşamalarında ciddi yapısal eksiklikler bulunmaktadır. Bu makale; bir çalıştay/seminer sırasında dile getirilen görüşler doğrultusunda, Türkiye’de yangın güvenliği denetim sisteminin neden dönüşmesi gerektiğini, Yangın Güvenliği Uzmanlığı (YGU) kavramını ve yeni önerilen mekanizmaları kapsamlı şekilde ele almaktadır.

1. Türkiye’de Yangın Güvenliği Denetimlerinin Mevcut Durumu

1.1. Denetim Yükünün Tek Başına İdarelere Bırakılamaması

Günümüzde yangın güvenliği denetimleri büyük ölçüde belediyeler, itfaiye teşkilatları ve ilgili bakanlıklar üzerinden yürütülmektedir. Ancak;

Personel yetersizliği,
Denetim sayısının fazlalığı,
Bina tiplerinin ve risklerinin çeşitliliği

nedeniyle bu sistem tek başına yeterli değildir. Yangın güvenliği denetimlerinin sadece kamu idarelerinden beklenmesi, sahada etkin ve derinlikli kontrol yapılmasını zorlaştırmaktadır.

1.2. Sorumluluğun Paylaşılması Gerekliliği

Etkili bir yangın güvenliği sistemi için;

Yangın güvenliği sektöründe çalışan uzmanlar,
Sivil toplum kuruluşları,
Akredite muayene ve kontrol kuruluşları,
Bina yatırımcıları ve işletmecileri,
İşletme personeli

sürecin aktif bir parçası olmalıdır. Yangın güvenliği, yalnızca bir ruhsat veya belge konusu değil; yaşam döngüsü boyunca devam eden bir sorumluluktur.

2. Yangın Güvenliği Uzmanlığı (YGU) Nedir?

2.1. Yeni Bir Uzmanlık Alanı İhtiyacı

Seminerde vurgulanan en önemli başlıklardan biri, Yangın Güvenliği Uzmanlığı sisteminin oluşturulmasıdır. Bu sistem;

Eğitim,
Sınav,
Belgelendirme,
Yetkilendirme,
Askıya alma ve iptal

mekanizmalarını içeren bütüncül bir yapıyı ifade eder.

2.2. Uygulama Ağırlıklı Yetkilendirme

Yangın güvenliği uzmanlarının yalnızca teorik bilgiyle değil;

Gerçek binalarda saha uygulamaları yaparak,
İtfaiye teşkilatlarıyla birlikte belirli sayıda yangın güvenliği raporu hazırlayarak

yetkilendirilmesi hedeflenmektedir. Böylece kâğıt üzerinde kusursuz görünen ancak sahada çalışmayan sistemlerin önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

3. Proje Onayı, İmalat ve İşletme Ayrımı

3.1. İtfaiyenin Rolü

İtfaiye teşkilatları;

Yangın projelerini onaylayan bir merci değildir,
Ruhsat aşamasında uygun görüş bildirir.

Projenin mevzuata uygun hazırlanmasından proje müellifi sorumludur.

3.2. Yangın Güvenliği Uzmanının Rolü

Yangın güvenliği uzmanı;

Projenin mevzuata uygunluğunu değil,
Proje ile sahada yapılan imalatın uyumunu denetler.

Ayrıca işletme sürecinde, yapılan imalatın projeye uygun şekilde korunup korunmadığını kontrol eder.

4. Yapı Kullanım İzni ve Yangın Güvenliği Raporu

4.1. Yapı Kullanım Aşamasında Denetim

Önerilen sistemde;

Yapı kullanım izni öncesinde,
Binanın yangın güvenliği açısından projeye uygun olarak tamamlandığının

belgelenmesi istenmektedir. Bu belge, bir sonraki periyodik kontrole kadar binanın işletmeye alınabilmesini sağlayan önemli bir güvenlik kapısıdır.

4.2. Yangın Güvenliği Raporunun Önemi

Yangın güvenliği raporları;

Aktif ve pasif yangın önlemlerini,
Sistemlerin çalışırlığını,
İşletme koşullarını

kapsayan teknik dokümanlardır ve sorumluluğu raporu hazırlayan uzmana aittir.

5. Periyodik Kontroller ve Akreditasyon

5.1. Mevcut Periyodik Kontrol Sistemleri

Yangın algılama, söndürme ve duman kontrol sistemlerine yönelik periyodik kontroller;

Akredite kuruluşlar tarafından yapılmaya devam edecektir.

Yangın güvenliği uzmanları, bu raporları esas alarak değerlendirme yapacaktır.

5.2. Asansör Muayene Sistemine Benzerlik Tartışması

Seminerde özellikle vurgulanan bir konu da, yangın güvenliği denetimlerinin asansör muayene sistemiyle birebir benzer şekilde kurgulanmaması gerektiğidir. Aksi halde;

Yerel baskılar,
Yetki karmaşası,
Tarafsızlık sorunları

gündeme gelebilir.

6. İtfaiye – Uzman İlişkisi ve Sorumluluklar

6.1. Denetimi Kimin Yapacağı

İtfaiye kendi personeliyle denetim yaparsa sorumluluk kendisindedir.
Personel yetersizliği durumunda yangın güvenliği uzmanı görevlendirilebilir.

6.2. Hatalı Raporlarda Sorumluluk

Uzman tarafından hazırlanan raporlarda;

Eksiklik,
Yanıltıcı bilgi,
Kusurlu değerlendirme

bulunması halinde tüm sorumluluk uzmana aittir. İtfaiye bu durumda onay makamı veya sekreterya gibi çalışmaz.

7. Yaptırımlar ve Hukuki Sorumluluklar

Yangın güvenliği uzmanları için;

Belge askıya alma,
Belge iptali,
İdari para cezaları

öngörülmektedir. Ölümlü yangın vakalarında ise süreç adli boyuta taşınır ve sorumluluk yargı tarafından belirlenir.

8. Elektrikli Araçlar ve Kapalı Otopark Yangın Riskleri

Elektrikli araç yangınlarının dünya genelinde artmasıyla birlikte;

Kapalı otoparklarda tamamen yasaklama yaklaşımından vazgeçilmiş,
Ek teknik ve organizasyonel önlemlerle birlikte kullanımın devamı benimsenmiştir.

Bu önlemler, yapılan çalıştayların sonuç bildirgelerinde detaylı şekilde yer almaktadır.

9. Bakanlıklar Arası Yetki Karmaşası ve Koordinasyon

Yangın güvenliği alanında;

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı,
İçişleri Bakanlığı,
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı,
Gençlik ve Spor Bakanlığı

arasında yetki alanları bulunmaktadır. Temel ilke şudur:

Ruhsatı hangi idare veriyorsa, projenin onayı ve denetimi o idarenin sorumluluğundadır.

Bu çerçevede, bakanlıklar arası daha güçlü bir koordinasyon ihtiyacı dile getirilmiştir.

10. Sigorta Sistemine Yönelik Eleştiriler

Yangın riskinin doğru belirlenebilmesi için;

Sigorta primlerinin,
Yangın güvenliği uzmanları tarafından yapılan risk analizlerine dayanması

gerekmektedir. Mevcut durumda bazı sigorta uygulamalarının yeterli saha denetimi yapılmadan yürütüldüğü ifade edilmiştir.

Sonuç

Türkiye’de yangın güvenliği alanında hedeflenen dönüşüm; daha fazla belge üretmekten ziyade, sahada çalışan, hesap verebilir ve uzmanlık temelli bir denetim sistemi kurmaktır. Yangın Güvenliği Uzmanlığı modeli; itfaiye teşkilatlarını dışlamayan, aksine onları destekleyen ve güçlendiren bir yapı olarak kurgulanmaktadır. Bu sistemin hayata geçmesi, can ve mal kayıplarının azaltılmasında kritik bir rol oynayacaktır.

📞 Daha Fazlası İçin Bize Ulaşın

Yangın uzmanlığı hakkında detaylı bilgi almak, eğitime başvurmak veya danışmanlık almak için bizimle iletişime geçin:

🌐 www.yanginuzmani.com
📧 info@yanginuzmani.com
📱 +90 (545) 608 01 00

Geleceğin mesleği yangın uzmanlığına adım atmak için geç kalmayın.